ගැසට් එක බොරුවක්ද?

(මෙම ලිපිය මාර්තු 01 දින සංශෝධනය කෙරෙණි. අළුතින් එකතු කළ කොටස් දුඹුරු පැහැයෙන් දක්වා තිබේ.)

අද "බැඳුම්කර නාට්‍යයේ" දෙවන සංවත්සරය සැමරෙන දිනයයි. වසර දෙකක් ගතවී ඇතත්, මේ නාට්‍යය සඳහා වන ප්‍රේක්ෂක ප්‍රතිචාර තවමත් අඩු වී නැති අතර වරින් වර නාට්‍යට එකතුවන අළුත් කොටස් හා අළුත් නළු නිලියන් නිසා කුතුහලය එන්න එන්නම වැඩි වේ.

පසුගිය සති කිහිපය තුළ මේ නාට්‍යයට අළුත් ජවනිකා දෙකක් එකතු විය. එයින් පළමුවැන්න පර්පෙචුවල් ට්‍රෙෂරිස් සමාගමේ 2016 මාර්තු- සැප්තැම්බර් අතර සමසක කාලය සඳහා වූ මූල්‍ය ප්‍රකාශනයි. අදාළ කාලය තුළ එම සමාගම විසින් වලින් රුපියල් මිලියන 6,815.3 ක ලාභයක් ලබා තිබේ. ඊට පෙර වසර තුළ එම සමාගම විසින් රුපියල් මිලියන 5,124.3 ක ලාභයක් ලබා තිබුණේය. මේ අනුව, මාස 18ක් තුළ පර්පෙචුවල් ට්‍රෙෂරිස් සමාගම විසින් ලබා ඇති ලාභය රුපියල් බිලියන 12කට ආසන්නය.

දෙවැනියට, බැඳුම්කර නිකුතු හා අදාළව හිටපු ජනාධිපති හා මුදල් අමාත්‍ය මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් නිකුත් කෙරුණු 2015 ජනවාරි 01 දාතමැති ගැසට් නිවේදනයක්ද, තමන්ගේ නමින් නිකුත්ව තිබුණු එම ගැසට් නිවේදනය පිළිබඳ වගකීම ප්‍රතික්ෂේප කරමින් මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් සිදු කළ මාධ්‍ය නිවේදනයක්ද මේ ලැයිස්තුවට එකතු විය. අදාළ ගැසට් නිවේදනය අනුව, 2015 පෙබරවාරි 27 දින මහ බැංකුව විසින් රුපියල් මිලියන දසදහස් පනස් අටක් වර්ෂයකට සියයට 12.5ක පොලියකට තිස් අවුරුදු කාලයක් සඳහා ලබාගෙන ඇත්තේ 2015 ජනවාරි 01 දින මුදල් හා ක්‍රමසම්පාදන අමාත්‍ය මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් එසේ කරන ලෙසට අදාළ නිලධාරීන්ට නිකුත් කර ඇති ආඥාවක් අනුවය.

මේ ගැසට් කතාව කුමක්ද?

මේ පිළිබඳ නිසි පැහැදිලි කිරීමක් මේ වන තුරුත් කිසිදු ප්‍රධාන හෝ අප්‍රධාන මාධ්‍යයක සිදු කෙරී නොමැති බව පෙනේ. මේ ඒ දැනගන්නට උනන්දුවක් දක්වන අයට "සිදුවී ඇති දෙය ගැන" පැහැදිලි කිරීමකි.

ලියාපදිංචි ස්කන්ධ හා සුරැකුම්පත් ආඥාපණතේ හතරවන වගන්තිය අනුව රජය විසින් බැඳුම්කර නිකුත් කිරීම මඟින් ණය ලබා ගැනීමට පෙර පහත විධිවිධාන අනුගමනය කළ යුතුය.

"මූල්‍ය විෂය සම්බන්ධ වගකීම දරන අමාත්‍ය වරයා විසින් මෙම ආඥාපණතේ විධිවිධාන ප්‍රකාර ලබා ගැනීමට නියමිත එක් එක් ණය මුදල හා අදාළව පහත කරුණු ඇතුළත් ආඥාවක් නිකුත් කර රජයේ ගැසට් පත්‍රයේ ප්‍රසිද්ධ කළ යුතුය.
(අ) ලබා ගැනීමට නියමිත ණය මුදල
(ආ) එම ණය ලබා ගන්නා ආකාරය හා ක්‍රමවේදය
(ඇ) ගෙවන පොලී අනුපාතිකය හෝ එම පොලී අනුපාතිකය තීරණය කරන ක්‍රමය
(ඈ) පොලී මුදල් ගෙවීමට නියමිත දින වකවානු
(ඉ, ඊ) මුල් මුදල ආපසු ගෙවීම හා අදාළ දින වකවානු ඇතුළු තවත් කරුණු"

දැන් පෙනෙන්නට ඇති පරිදි කාලයක් තිස්සේම මේ දේවල් නිසි ලෙස සිදුවී නැති අතර මහ බැංකුව හා මුදල් අමාත්‍යංශය (මුදල් ඇමතිද ඇතුළුව) විසින් හොඳින් "නීතිය නවා" තිබේ. එමෙන්ම, මේ තත්ත්වය මේ වන තුරුත් වෙනස් වීද නැත.

නීතිය අනුව පාරදෘශ්‍ය ලෙස සිදුවිය යුතු වුවත්, මහ බැංකුව විසින් වෙන්දේසියකදී ලබාගන්නා අරමුදල් ප්‍රමාණය හිතුමතේට වෙනස් කර ඇති /වෙනස් කරන අතර එම හේතුව නිසාම පොලී අනුපාතිකය තීරණය කරන ක්‍රමයද පාරදෘශ්‍ය නොවන ක්‍රමයකි. මෙසේ කිරීම නීත්‍යානුකූල නොවන නිසා අදාළ නිලධාරීන් විසින් මේ කටයුත්තට නීතිමය ආවරණය ලබාගැනීම සඳහා අනුගමනය කර ඇත්තේ 1984 ප්‍රබන්ධයේ ක්‍රමයි. එනම්, තමන්ගේම ක්‍රමයකට වෙන්දේසි පවත්වා හෝ සෘජු විකිණීම් ලෙස බැඳුම්කර නිකුත්කර මාස ගණනාවකට පසුව ජනවාරි මාසයේදී නිකුත් කළ ලෙසින් ගැසට් නිවේදනය මුද්‍රණය කිරීමයි. හිටපු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් නිකුත් කළ මාධ්‍ය නිවේදනයේ මේ සියළු තොරතුරු ඔහු විසින්ම මේ අයුරින්ම විස්තර කර තිබේ. එයින් සිදුවී ඇත්තේ නීතිය නැවීමක් බව තවමත් ඔහුට නොතේරෙන බව එයින් පෙනේ.

මේ ආකාරයෙන් 2013 වසරේදී මිල දී ගැනීමට නියමිත බැඳුම්කර පිළිබඳව නිවේදනය එම බැඳුම්කර නිකුත් කර මාස ගණනාවකට විසිඑකකට පමණ පසුව 2014 සැප්තැම්බර් මාසයේදී 2013 ජනවාරි 01 දින මුදල් අමාත්‍ය මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් නිකුත් කරනු ලැබූ ආඥාවක් ලෙස නිකුත් කර තිබේ. මේ අයුරින්ම, 2014 වසරේදී මිල දී ගැනීමට නියමිත බැඳුම්කර පිළිබඳව නිවේදනය 2014 ජනවාරි 29 දින මුදල් අමාත්‍ය මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් නිකුත් කරනු ලැබූ ආඥාවක් ලෙස එම 2015 වසරේ සැප්තැම්බරයේදී පමණ නිකුත් කර තිබේ. ඒ වන විටද, මුදල් ඇමති ලෙස කටයුතු කළේ මහින්ද රාජපක්ෂ නොව රවී කරුණානායකයි. මහ බැංකුවේ අධිපති වූයේ අර්ජුන් මහේන්ද්‍රන්ය. මෙසේ 2015 අගදී පළවූ 2014 වසර සඳහා වන ගැසට් පත්‍රය වැඩි දෙනෙකුගේ අවධානයට ලක්වී නොමැති බව පෙනේ. මුද්‍රණය කළ දිනය මා අනුමාන කරන්නේ මේ ගැසට් වල පහතින් ඇති අනුක්‍රමික අංක අනුවය.

2014 ජනවාරි ජනාධිපතිවරණයෙන් පසුව මුදල් අමාත්‍ය ධුරය වෙනස්වූ බැවින්, වසර ගණනක් මේ අයුරින් සිදු කළ පසුදාතම් දැමීමේ  කටයුත්ත අවුල් වී ඇති බව පෙනේ. මෙහිදී, 2015 වසර සඳහා වූ ගැසට් පත්‍රය ප්‍රකාශයට පත්කර ඇත්තේ 2015 ජනවාරි මාසයේ සිදුකරන අයුරින් වුවත් ඇත්තටම එය කර ඇත්තේ 2016 නොවැම්බර් මාසයේදී පමණ බව අනුමාන කළ හැකිය. ඇතැම් විට, මහ බැංකුවේ නිලධාරීන් විසින් 2014 හා 2015 වසර වල ජනවාරි මාසයේදී වලදී මේ ආඥාවට මහින්ද රාජපක්ෂගේ අත්සන ගෙන මාස ගණනාවකට පසු සකස් කරන ලද උපලේඛණයක්ද සමඟ නොවැම්බරයේදී රජයේ මුද්‍රණාලයට යැවුවා විය හැකිය.

පෙනී යන කරුණු අනුව, ගැටළු සහගත 2015 වසර පැත්තකින් තිබ්බත්, 2016 ජනවාරි සිට මේ දක්වා නිකුත් කර ඇති බැඳුම්කර හා අදාළ ගැසට් නිවේදන මේ වන තුරුත් ප්‍රකාශයට පත්වී නැත. ඒ නිසා ඒ සුරැකුම්පත් වල නෛතික වලංගු භාවය පිළිබඳ ගැටළුකාරී තත්ත්වයක් තිබෙන්නට වුවද කිසියම් ඉඩක් තිබේ. පෙනෙන්නට ඇති පරිදි, මේ තත්ත්වය පසුගිය කාලය මුළුල්ලේම මේ අයුරින් අවිනිශ්චිතව පැවතී ඇත.
මේ ගැසට් නිවේදන පරිශීලනය කර ඇති බොහෝ දෙනෙකුට ගැටළුවක් වී ඇත්තේ පෙර වසරක නිකුත් කර ඇති බැඳුම්කර නැවත නිකුත් කිරීමට ආඥා කර ඇත්තේ ඇයිද යන්නයි. මෙය ඉතා සරල කරුණකි. පෙර නිකුත් කර ඇති කාණ්ඩ වලට අයත් සුරැකුම්පත් තවත් කිසියම් ප්‍රමාණයක් පසුව නිකුත් කිරීම මහ බැංකුව විසින් බොහෝ විට කරන දෙයකි. උදාහරණයක් ලෙස 2015 පෙබරවාරි 27 දින නිකුත් කළ 30 අවුරුදු බැඳුම්කරයක අද වන විට කල්පිරීමට ඉතිරිවී ඇති කාලය අවුරුදු 28කි. මෙහිදී මහ බැංකුව විසින් කරන්නේ අවුරුදු 28ක බැඳුම්කරයක් නිකුත් කිරීම වෙනුවට වසර දෙකක් පැරණි අවුරුදු 30ක බැඳුම්කර අද අළුතින් නිකුත් කිරීමයි. එසේ කළ විට මේ බැඳුම්කර පෙර නිකුත් කර ඇති බැඳුම්කර වලට හරියටම සමාන වන අතර එසේ කිරීමෙන් ලැබෙන වාසිය විස්තර කරන්නට මා මෙහි ඉඩ ගන්නේ නැත.

මේ කරුණ අඩුම වශයෙන් වසර ගණනක් මුදල් ඇමතිවරයා ලෙස කටයුතු කරමින් මේ ආඥා නිකුත් කළ මහින්ද රාජපක්ෂට තවමත් නොතේරෙන බව පෙනේ. සිය මාධ්‍ය නිවේදනයේ 2011 සිට නිකුත් කළ බැඳුම්කර ගැන ඔහු කතාකරන්නේ ඒ නිසාය. ඇත්තටම මේ සියල්ල 2015 වසරේදී නිකුත් කළ බැඳුම්කරයි. ලංකාවේ බොහෝ දේශපාලනඥයින් විසින් කරන්නේ නිලධාරීන් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලේඛණ වලට කණ අස්සන ගැහීම පමණක් බව මේ මාධ්‍ය නිවේදනය හරහා ඔහු විසින් තහවුරු කරයි. එහි වාසිය ගන්නේ නිලධාරීන් විසිනි.

එමෙන්ම, මේ හා අදාළව මුදල් අමාත්‍යාංශය විසින් නිකුත් කළ බව කියන, මුදල් අමාත්‍යංශයේ ලේකම් වරයා පත්තරෙන් දැක ඇති, මාධ්‍ය නිවේදනය සඳහා දායක වූ අයටද මේ කරුණ ගැන අවබෝධයක් තිබී නැති බව පෙනේ.

(Image: http://www.dailymail.co.uk/wires/afp/article-2842108/Sri-Lanka-president-seeks-election-snap-polls.html)