Showing posts with label සෞඛ්‍යය. Show all posts
Showing posts with label සෞඛ්‍යය. Show all posts

Sunday, June 4, 2023

ඇමරිකාවේ සමාජ සංරක්ෂණය


ඇමරිකාවේ ෆෙඩරල් රජයේ වියදම් දිහා බැලුවොත් ප්‍රධානම වියදම් අයිතමයන් දෙකක් වන්නේ සමාජ සංරක්ෂණ හා සෞඛ්‍ය වියදම්. මේ වියදම් වලින් අදහස් වෙන්නේ කුමක්ද? මේ වියදම් ආවරණය වෙන්නේ කොහොමද?

ලංකාවේ ගොඩක් අය දිගින් දිගටම ආණ්ඩුවේ රස්සා වලට ආකර්ෂණය වෙන්න ප්‍රධානම හේතුවක් වුණේ විශ්‍රාම වැටුපයි. පෞද්ගලික අංශයේ රැකියාවකින් වැඩි ආදායමක් ලැබිය හැකි වුවත්, විශ්‍රාම ගියාට පස්සේ ජීවත් වෙන්නේ කොහොමද කියන ප්‍රශ්නය ගොඩක් අයගේ හිතට වද දෙන ප්‍රශ්නයක්. 

ආදායම් උපයන කාලයේ අනාගතය ගැන හිතා විශ්‍රාමික දිවිය වෙනුවෙන් සල්ලි ඉතිරි කළ යුතුයි කියලා කියන්න පහසු වුනත් ප්‍රායෝගිකව ගොඩක් අය අතින් ඔය වැඩේ කෙරෙන්නේ නැහැ. මේක ලංකාවට පමණක් සුවිශේෂී තත්ත්වයක් නෙමෙයි. 

මේ ප්‍රශ්නයට විසඳුමක් විදිහට සේවක අර්ථසාධක අරමුදල හා සේවක භාරකාර අරමුදල පිහිටුවා තිබුණත් එම අරමුදල් වල ඉතිරි කිරීම් විශ්‍රාම ගිය පසු එක වර ආපසු ලැබෙන නිසා විශ්‍රාම වැටුපකින් සිදු වන දේ වෙන්නේ නැහැ.

ලංකාවේ සේවක අර්ථසාධක අරමුදලට හා සේවක භාරකාර අරමුදලට අනුරූපව ඇමරිකාවේ තිබෙන්නේ සමාජ සංරක්ෂණ විශ්‍රාම වැටුප් ක්‍රමය. මේ වෙනුවෙන් ආදායම් උපයන හැම කෙනෙක්ම අනිවාර්යයෙන්ම දායක මුදල් ගෙවිය යුතුයි. ඒ වෙනුවෙන් විශ්‍රාම යාමෙන් පසුව මිය යන තුරුම විශ්‍රාම වැටුපක් හිමි වෙනවා. මිය ගිය පසුවද යැපෙන්නන්ට මාසිකව මුදලක් ලැබෙනවා. විශ්‍රාම යාමට පෙර ආබාධිත තත්ත්වයට පත් වුවහොත් අදාළ විශ්‍රාම වැටුප කලින්ම ලැබෙනවා. 

මේ ක්‍රමය සේවක අර්ථසාධක අරමුදල හා සේවක භාරකාර අරමුදල මෙන් ආයෝජන ක්‍රමයක් නෙමෙයි. ඒ කියන්නේ එකතු කරගත් මුදල හා එම මුදල ආයෝජනය කර ලැබුණු පොලිය එලෙසම ආපසු ලැබෙන ක්‍රමයක් නෙමෙයි. මෙහිදීද ලැබෙන මුදල ගෙවා ඇති මුදල මත තීරණය වන නමුත් විශ්‍රාම වයස වැනි වෙනත් සාධක මත මාසිකව ලබාගත හැකි විශ්‍රාම වැටුප් මුදල වෙනස් වෙනවා. ඒ වගේම, විශ්‍රාම යාමට පෙර ආබාධිත වූ අවස්ථාවකදී මෙය රක්ෂණ ක්‍රමයක් සේ ක්‍රියා කරනවා.

ඇමරිකාවේ ආදායම් උපයන්නෙකු සමාජ සංරක්ෂණ බදු මුදල ලෙස, උපරිමයකට යටත්ව, ආදායමෙන් 12.6%ක් අනිවාර්යයෙන්ම ගෙවිය යුතුයි. මෙයින් 10.4%ක් විශ්‍රාම වැටුප් අරමුදලට යනවා. ඉතිරි 1.8% ආබාධිත රක්ෂණ අරමුදලට යනවා. වැටුප් ලබන රැකියා කරන අයගේ වැටුපෙන් 6.2%ක් මේ වෙනුවෙන් වැටුපෙන් කපා ගන්නවා. ඉතිරි 6.2% අදාළ සමාගම විසින් ගෙවනවා. ස්වයං රැකියාවක් කරන්නෙකුනම් 12.4%ම අතින් ගෙවිය යුතුයි. වැටුප් ලබන්නෙකු වුවද වෙනත් ආදායම් උපයන්නේනම් ඒ කොටස වෙනුවෙන් 12.4%ක් වෙනම ගෙවිය යුතුයි. 

සමාජ සංරක්ෂණ බදු අය කිරීමේදී අවම ආදායම් සීමාවක් නැහැ. එක් ඩොලරයක් උපයන අයෙකු වුවත් අදාළ බදු මුදල ගෙවිය යුතුයි. එහෙත්, උපරිම සීමාවක් තිබෙනවා. මෙම (2023) වසරේදීනම් මෙම උපරිම මුදල ඩොලර් 160,200ක්. ඊට වඩා වැඩි ආදායමක් ලබන අය එම වැඩි කොටස වෙනුවෙන් බදු ගෙවිය යුතු නැහැ.

මෙම විශ්‍රාම වැටුප ඕනෑම ඇමරිකානුවෙකුට නිකම්ම ලැබෙන්නේ නැහැ. ඒ සඳහා අවම වශයෙන් වසර 10ක කාලයක් ප්‍රමාණවත් ආදායම් උපයන රැකියා කර තිබිය යුතුයි. ආදායම ප්‍රමාණවත් නැත්නම් මෙම කාලය වඩා වැඩි කාලයක් විය හැකියි. හරියටම කියනවානම් විශ්‍රාම වැටුපට හිමිකම් කීමට ලකුණු 40ක් ලබා ගත යුතුයි. උපයන ආදායම අනුව, වසරකට උපරිම වශයෙන් ලකුණු 4ක් ලබා ගත හැකියි. මෙම වසරේ මේ ලකුණු ලැබෙන්නේ මේ විදිහටයි.

ඩොලර් 1,640ක් හෝ වැඩි මුදලක් - ලකුණු 1යි 

ඩොලර් 3,280ක් හෝ වැඩි මුදලක් - ලකුණු 2යි 

ඩොලර් 4,920ක් හෝ වැඩි මුදලක් - ලකුණු 3යි 

ඩොලර් 6,560ක් හෝ වැඩි මුදලක් - ලකුණු 4යි 

මේ අනුව, එක් ලකුණක් හෝ ලැබෙන්නේ ඉහත අවම ආදායම උපයා ඇත්නම් පමණයි. වසර පුරා එක දිගට පූර්ණකාලීන රැකියාවක් කරන අයෙකුටනම් ලකුණු හතරක් එකතු කර ගැනීම අපහසු දෙයක් නෙමෙයි. තාවකාලික හෝ අර්ධකාලීන රැකියාවකින් අවශ්‍ය ආදායම නොලැබෙන්න පුළුවන්. ලකුණු නොලැබුණත් සමාජ සංරක්ෂණ බදු කැපෙනවා. 

කලින් කී පරිදී විශ්‍රාම වැටුපට හිමිකම් කීම සඳහා ලකුණු 40ක් එකතු කරගත යුතුයි. එසේ නැත්නම්, කිසිවක්ම ලැබෙන්නේ නැහැ. ආබාධිත රක්ෂණ හිමිකම් ලබා ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය අවම ලකුණු ප්‍රමාණය වයස අනුව වෙනස් වෙනවා. එහෙත් අවම ලකුණු ප්‍රමාණයක් තිබෙනවා. වයස ගොඩක් අඩුනම් අවශ්‍ය ලකුණු ප්‍රමාණය අඩුයි. වයස 24ට අඩු අයෙක්ට ලකුණු 6ක් ප්‍රමාණවත්. වයස 31ක් වන විට මෙම අවශ්‍ය අවම ලකුණු ප්‍රමාණය 20ක් වෙනවා. ඔය විදිහට 40 දක්වා ඉහළ යනවා. 

සමාජ සංරක්ෂණ විශ්‍රාම වැටුප් ලබාගත හැකි මුල්ම වයස අවුරුදු 62. පහු වී විශ්‍රාම ගන්නා තරමට ලැබෙන මාසික මුදල ඉහළ යනවා. විශ්‍රාම වැටුප තීරණය වන්නේ ඊට පෙර වසර 45 තුළ ඉපැයූ ආදායම මතයි. මේ සඳහා එම වසර 45න් අඩුම ආදායම් ලැබූ වසර 10 ඉවත් කර ඉතිරි වසර 35හි සාමාන්‍ය අගය ගණනය කරනවා. වසර 35ක්ම ආදායම් උපයා නැත්නම් ආදායම් නැති වසර වල ආදායම 0 සේ සලකන නිසා සාමාන්‍ය අගය අඩු වෙනවා. 

ඉහත සාමාන්‍ය ආදායම (වක්‍ර ලෙස ගෙවා ඇති බදු මුදල) ගණනය කිරීමෙන් පසුව මාසික විශ්‍රාම වැටුප් මුදල තීරණය කරන්නේ විශ්‍රාම ගන්නා කවර හෝ වයසේ ඇමරිකානුවෙකුගේ අපේක්ෂිත සාමාන්‍ය ජීවිත කාලය මත පදනම්වයි. විශ්‍රාම ගන්නේ වසර 66දීනම්, වසර 66ක අයෙකු මිය යාමට ඉඩ තිබෙන වසර අනුව විශ්‍රාම වැටුප් ගෙවිය යුතු කාලය තීරණය වෙනවා. ඒ අනුව ගෙවන මුදල තීරණය වෙනවා. 1960න් පසු ඉපදුනු අයගේ සාමාන්‍ය විශ්‍රාම වයස සේ සලකන්නේ අවුරුදු 67. එම වයසේ විශ්‍රාම යාමට සාපේක්ෂව වයස 62දී විශ්‍රාම යාමට තීරණය කළහොත් ලැබෙන්නේ 30%කින් පමණ අඩු මුදලක්. වයස 62-67 අතර උපයන ආදායම් නිසා සාමාන්‍ය ආදායමද ඉහළ යන බැවින් වෙනස මීට වඩා ගොඩක් වැඩි වෙන්න පුළුවන්. විශ්‍රාම යාම කල් දැම්මොත් වයස 70 වන තුරු ලැබෙන මුදල 8% බැගින් වැඩි වෙනවා. ඊට අමතරව, ඒ කාලයේත් පූර්ණකාලීනව වැඩ කලොත් සාමාන්‍ය ආදායම ඉහළ යා හැකියි.

ඇමරිකාවේ සෞඛ්‍ය පහසුකම් රජයෙන් නොමිලේ ලැබෙන්නේ නැහැ. ඒ නිසා, සෞඛ්‍ය වියදම් අවදානම වෙනුවෙන් වෛද්‍ය රක්ෂණයක් මිල දී ගත යුතුයි. රැකියා කරන බොහොමයක් ඇමරිකානුවන් මෙම වෛද්‍ය රක්ෂණය ලබා ගන්නේ සේවය කරන ආයතනය හරහා. එහිදී අදාළ ආයතනය විසින් වියදමෙන් කොටසක් සුබසාධනය කරනවා. විශ්‍රාම ගිය පසු මේ සහනය නැති වන නිසා බොහෝ දෙනෙකුට සෞඛ්‍ය වියදම් ප්‍රශ්නයක් වීමේ අවදානමක් තිබෙනවා. මේ හේතුව නිසා, වයස අවුරුදු 65 ඉක්මවූ අයට ඇමරිකාවේ ෆෙඩරල් රජයෙන් සෞඛ්‍ය රක්ෂණයක් ලබා ගැනීමේ අවස්ථාව ලැබෙනවා.

සමාජ සංරක්ෂණ බද්දට අමතරව ඉහත කී විශ්‍රාමික වෛද්‍ය රක්ෂණය වෙනුවෙන්ද ආදායමෙන් 2.9%ක බද්දක් ගෙවිය යුතුයි. එයින් 1.45%ක් වැටුපෙන් කැපෙනවා. පෙර මෙන්ම, ස්වයං රැකියා කරන්නන් විසින් 2.9%ම ගෙවිය යුතුයි. ආදායම ඩොලර් 200,000 ඉක්මවන්නේනම් මෙම බද්ද 0.9% දක්වා අඩු වෙනවා. මෙම විශ්‍රාමික වෛද්‍ය රක්ෂණය නොමිලයේ ලබා ගැනීම සඳහාද ඉහත විස්තර කළ පරිදි අවම ලකුණු 40ක් ලබා ගත යුතුයි. එසේ නැත්නම්, ඒ වෙනුවෙන් වාරික මුදලක් ගෙවන්නට සිදු වෙනවා.

ඇමරිකාවේ ආදායම් ලබන්නන් විසින් සමාජ සංරක්ෂණ බදු සහ වෛද්‍ය රක්ෂණ බදු ගෙවිය යුත්තේ ෆෙඩරල්, ප්‍රාන්ත හා ප්‍රාදේශීය බදු ගණනාවකට අමතරවයි. ආදායම් මට්ටම අනුව, ආදායම් බදු නොගෙවිය යුතු අයට පවා මෙම බදු දෙවර්ගය ගෙවන්නට සිදු වෙනවා. 

ඇමරිකන් රජයේ ආදායමෙන් ආදායම් බදු වලින් පසුව වැඩිම කොටස එකතු වන්නේ ඉහත කී සමාජ සංරක්ෂණ විශ්‍රාම වැටුප් හා ආබාධිත රක්ෂණ වෙනුවෙන් අය කරන බදු හා වෛද්‍ය රක්ෂණ බදු වලින්. මෙම බදු ධනවතුන් විසින් නොගෙවිය යුතු හෝ අඩුවෙන් ගෙවිය යුතු "දුප්පතුන් විසින් ගෙවිය යුතු බදු" කියා කියන්න පුළුවන්. ධනවතුන්ට විශ්‍රාමික දිවියේ වියදම් ලොකු ප්‍රශ්නයක් නෙමෙයිනේ.

මෙසේ එකතු වන මුදල් අදාළ අරමුදල් වලට යොදවනු මිස වෙනත් කටයුතු වෙනුවෙන් වැය කරන්න බැහැ. මේ අරමුදල් වලට එකතු වන මුදල් අවශ්‍ය වියදම් වෙනුවෙන් වැය කිරීමෙන් පසුව ඉතිරි වන කොටස ආයෝජනය කරනු ලබනවා. මේ අනුව, අලුතෙන් එකතු වන බදු ආදායම් වලට අමතරව ආයෝජන ආදායමක්ද ලැබෙනවා. ඇමරිකන් රජය විසින් එකතු කර ගන්නා වෙනත් බදු බොහොමයක්ද මේ අයුරින් නිශ්චිත අරමුදලකට යනවා. එම මුදල් අභිමතය පරිදි වියදම් කරන්න බැහැ.

මේ ආකාරයේ රජයේම අරමුදල් වල තිබෙන මුදල් වලින් සැලකිය යුතු කොටසක් ආයෝජනය කර තිබෙන්නේ රාජ්‍ය සුරැකුම්පත් වලයි. ඒ නිසා, එම ඉතිරි කිරීම් ඇමරිකන් ෆෙඩරල් රජයේ ණය ලෙස වාර්තා වෙනවා. එහෙත්, රජයට ණය දී තිබෙන්නේ රජයේම ආයතනයක් විසින්.

ඉහත පොදු විශ්‍රාම වැටුප් ක්‍රමයට අමතරව ඇමරිකාවේ ෆෙඩරල් රාජ්‍ය සේවකයින් වෙනුවෙන් වෙනම විශ්‍රාම වැටුප් ක්‍රමයක් තිබෙනවා. මෙහි කටයුතු සිදු වන්නේද ඉහත ආකාරයටමයි. අදාළ දායක මුදල් මාසිකව මේ වෙනුවෙන් පවත්වා ගෙන යන අරමුදලට බැර කෙරෙනවා. අනාගතයේදී විශ්‍රාම වැටුප් ගෙවන්නේ එම අරමුදලෙන්. මේ සල්ලිත් නැවත ආයෝජනය කර තිබෙන්නේ රාජ්‍ය සුරැකුම්පත් වලයි. අනාගත රාජ්‍ය සේවක විශ්‍රාම වැටුප් ගෙවීම සඳහා අවශ්‍ය මුදල් කලින්ම වෙන් කර අවසන් නිසා ඇමරිකානු ෆෙඩරල් රජයට මේ වෙනුවෙන් එදිනෙදා සල්ලි හොයන්න අවශ්‍ය වෙන්නේ නැහැ. මේ අර්ථයෙන් බැලුවොත් ඉදිරි වසර ගණනක් ලංකාව විසින් ගෙවිය යුතු රාජ්‍ය සේවක විශ්‍රාම වැටුප් කියා කියන්නේ දිගුකාලීන බැඳුම්කරයකට සමාන, රජයේ දේශීය ණය වලට එකතු විය යුතු කොටසක්. 

අවසාන වශයෙන් කතාව සාරාංශගත කළොත් ඇමරිකාවේ ෆෙඩරල් රජයේ වියදම් වලින් විශාලම කොටසක් යන්නේ සමාජ සංරක්ෂණ විශ්‍රාම වැටුප්, ආබාධිත විශ්‍රාම වැටුප්, විශ්‍රාමික වෛද්‍ය රක්ෂණ හා රාජ්‍ය සේවක විශ්‍රාම වැටුප් සඳහා. හැබැයි මේ විදිහට ආපසු ගෙවන්නේ වැඩ කරන කාලයේදී ඒ අදාළ අයගෙන්ම එකතු කර ගන්නා මුදල්. එහෙම නැතුව වැඩ නොකර නිකම් ඉඳලා මේ ප්‍රතිලාභ ගන්න බැහැ. ඇමරිකාවට එන සංක්‍රමණිකයෙකුට, අඩුම වශයෙන් වසර දහයක් වැඩ කරන තුරු, මේ කිසිම දෙයක් ලැබෙන්නේ නැහැ. රජය විසින් කරන්නේ තමන්ගේ විශ්‍රාමික දිවියේ ප්‍රශ්න තමන්ටම විසඳාගන්න උපකාරී වෙමින් අදාළ රක්ෂණ ක්‍රම සඳහා පහසුකම් සැලසීමක්.

Thursday, August 17, 2017

දුම්වැටි භාවිතය අඩු වෙලාද?


"යහපාලන රජය ආරම්භ කළ වැඩපිළිවෙල හේතුවෙන් දුම්පානය සියයට 48 කින් අඩු වී" ඇති බවට සෞඛ්‍ය ඇමති රාජිත සේනාරත්න විසින් කර තිබුණු ප්‍රකාශයක් සම්බන්ධව අපි පසුගිය අප්‍රේල් මාසයේදී පැහැදිලි කිරීමක් කළෙමු. එහිදී අප විසින් පෙන්වා දෙනු ලැබුවේ 2016 අවසන් කාර්තුවේදී දුම්කොළ සමාගමේ ආදායම හා දුම්වැටි අලෙවියෙන් රජය ලබන බදු ආදායම පෙර කාර්තුවට සාපේක්ෂව විශාල ලෙස අඩුවී තිබුණත් එයට ප්‍රධාන හේතුව බව පෙනෙන්නේ අලෙවි නියෝජිතයින් විසින් බදු ඉහළ දැමීමට පෙර දුම්වැටි විශාල තොග මිලදී ගෙන ගබඩා කර ගැනීම හේතුවෙන් තෙවන කාර්තුව තුළ දුම්වැටි අලෙවිය විශාල ලෙස ඉහළ යාම බවයි. මේ තොග අවසන් වන විට දුම්වැටි සමාගමේ අලෙවි ආදායම් මෙන්ම රජයේ බදු ආදායමද ඉහළ යනු ඇති බවට අපි අනාවැකි පළ කළෙමු.

දුම්කොළ සමාගම විසින් දින තුනකට පෙර 2017 මුල් අර්ධය සඳහා වන විගණනය නොකළ ගිණුම් ප්‍රකාශ ප්‍රසිද්ධ කර තිබේ.

ඒ අනුව, 2017 පළමු මාස 6 ඇතුළත දුම්කොළ සමාගමේ දළ ආදායම් රුපියල් බිලියන 67.2 දක්වා පෙර වසරේ පළමු මාස හයට සාපේක්ෂව රුපියල් බිලියන 7.6කින්ද, රජයට ගෙවා ඇති බදු ප්‍රමාණය රුපියල් බිලියන 51.9 දක්වා රුපියල් බිලියන 7.2කින්ද වැඩි වී තිබේ.

පසුගිය වසරේ තෙවන කාර්තුව තුළ දුම්වැටි වෙළඳ නියෝජිතයින් විසින් තොග ගබඩා කර ගැනීම නිසා දුම්වැටි අලෙවිය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ යාමෙන් රජයට ලැබෙන බදු ආදායම රුපියල් බිලියන 28.0 දක්වා ඉහළ ගියේය. බදු වැඩි කිරීමෙන් අනතුරුව, සිවුවන කාර්තුව තුළ රජයේ බදු ආදායම රුපියල් බිලියන 14.8 දක්වා අඩු වීමට ප්‍රධාන වශයෙන්ම හේතුවුණේ අවශ්‍ය දුම්වැටි තොග කලින්ම අලෙවි වී තිබීමයි. සෞඛ්‍ය ඇමතිවරයා විසින් රටේ දුම්පානය 48%කින් අඩු වී ඇති බව ප්‍රකාශ කළේනම් ඒ සඳහා පදනම් වන්නට ඇත්තේ රජයේ බදු ආදායමේ සිදුවූ ඉහත අඩු වීමයි.

මේ වසරේ දෙවන කාර්තුව තුළ පමණක් දුම්වැටි වලින් රජය උපයා ඇති බදු ආදායම රුපියල් බිලියන 28.1කි. මෙය 2016 අවසන් කාර්තුවේ බදු ආදායම මෙන් දෙගුණයකට ආසන්නය. ඒ අනුව, සෞඛ්‍ය ඇමතිවරයාගේ පරණ තර්කය අනුවනම් නිගමනය කළ යුත්තේ රටේ දුම්වැටි භාවිතය සමසක් තුළ දෙගුණ වී ඇති බවයි. 

එහෙත්, එය නිවැරදි තර්කයක් නොවේ. දුම්කොළ සමාගමේ ලාබ හෝ රජයේ බදු ආදායම් මත පදනම්ව රටේ දුම්වැටි භාවිතය වෙනස් වී ඇති ආකාරය නිවැරදිව පුරෝකථනය කිරීම කළ නොහැක්කකි. එහෙත්, දුම්වැටි භාවිතය විශාල ලෙස අඩු වී ඇති බවක්නම් මේ සංඛ්‍යාලේඛණ අනුව නොපෙනේ.

බදු වැඩි කළද දුම්කොළ සමාගමේ ආදායම්, ලාබ මෙන්ම එමඟින් රජය උපයා ඇති බදු ආදායමද වෙනත් වසර වලදී මෙන්ම වැඩි වී ඇති බවනම් පැහැදිලිය. දුම්කොළ සමාගමේ ලාබ ඉහළ යාම නිසා නිෂ්පාදන බදු වලට අමතරව එම සමාගම විසින් රජයට ගෙවන ආදායම් බදුද 2017 පළමු අර්ධය තුළ පෙර වසරේ මුල් අර්ධයට සාපේක්ෂව රුපියල් බිලියනය ඉක්මවා වැඩි වී තිබේ.

Monday, July 31, 2017

ලාංකිකයින් වෛද්‍ය උපාධි ගන්නේ කුමන රටවලින්ද?

ලංකාවේ රජයේ සරසවි වල ප්‍රධාන වෛද්‍ය පීඨ අටෙන් එකකින් හෝ කොතලාවල වෛද්‍ය පීඨයෙන් වෛද්‍ය උපාධිය ගන්නා අයෙකුට වෛද්‍ය වෘත්තිකයෙකු ලෙස ලියාපදිංචි වීම සාපේක්ෂව පහසු කටයුත්තකි. එහෙත්, විදේශ වෛද්‍ය උපාධියක් ගන්නා අයෙකු ඒ සඳහා පළමුව ශ්‍රී ලංකා වෛද්‍ය සභාව (Sri Lanka Medical Council) විසින් පවත්වන විභාගයක් (ERPM- Examination for Registration to Practice Medicine) සමත් විය යුතුය. මෙය Act 16 Examination ලෙසද හැඳින්වුණේය.

ලෝකයේ පිළිගත් බටහිර වෛද්‍ය පීඨ වල උගන්වන න්‍යායාත්මක කරුණු වල විශාල වෙනස්කම් නැතත්, සාර්ථක ලෙස කිසියම් රටක වෛද්‍ය වෘත්තියේ යෙදීමට එම රටේ සෞඛ්‍ය සේවය පිළිබඳවත්, ලෙඩරෝග හා සංස්කෘතික කරුණු පිළිබඳවත් දැනුමක් වෛද්‍යවරයෙකුට අවශ්‍ය වේ. ඒ නිසා, බොහෝ විට කිසියම් රටක වෛද්‍ය උපාධියක් ලබාගත් අයෙකුට, වෛද්‍ය උපාධියේ ගුණාත්මක භාවය කොතරම් ඉහළ වුවත්, වෙනත් රටක වෛද්‍ය වරයෙකු ලෙස කටයුතු කරන්නට අවසර ලැබෙන්නේ එම රටට අදාළ අවශ්‍යතා සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසුවය.

ලංකාවේ වෛද්‍ය පීඨයකට ඇතුළු වීමට සුදුසුකම් නොලබන බොහෝ දෙනෙකු මුදල් ගෙවා හෝ ඇතැම් විට ශිෂ්‍යත්ව මත විදෙස් වෛද්‍ය උපාධි ලබාගනිති. ඔවුන් අතරින් ලංකාවේ වෛද්‍ය වරයෙකු ලෙස ලියාපදිංචි විය හැක්කේ ඉහත විභාගය සමත් වන අයට පමණි.



ශ්‍රී ලංකා වෛද්‍ය සභාවේ සංඛ්‍යාලේඛණ අනුව, 2005 ජනවාරි සිට 2010 දෙසැම්බර් දක්වා වසර හයක කාලය තුළ විදෙස් වෛද්‍ය උපාධිධාරීන් 1078 දෙනෙකුට ඉහත විභාගයට පෙනී සිටීම අනුමත වී ඇති අතර ඔවුන්ගෙන් 1015 දෙනෙකු විභාගයට පෙනී සිට තිබේ. විභාගයට පෙනී සිටි අයගෙන් හරි අඩක් එනම් 508 දෙනෙකු විභාගය සමත් වී තිබේ.

අයදුම්කරුවන්ගෙන් 51%ක් පමණම උපාධි ලබා ඇත්තේ රුසියාවෙනි. තවත් 8%ක් පමණ පැරණි සෝවියට් දේශයේ අනෙකුත් රටවලින් වෛද්‍ය උපාධි ලබාගෙන ඇති අතර 33%ක් උපාධි ලබාගෙන ඇත්තේ ඉන්දියාවෙන්, පකිස්ථානයෙන්, බංග්ලා දේශයෙන් හා නේපාලයෙනි. බටහිර රටවලින් (එංගලන්තයෙන් හා ඕස්ට්‍රේලියාවෙන්) වෛද්‍ය උපාධි ලබාගෙන ඇත්තේ 2.6%ක් පමණි. තවත්, 2.4%ක් අප්‍රිකානු හා මැදපෙරදිග රටවලින්ද, 2.3%ක් චීනයෙන්ද වෛද්‍ය උපාධි ලබාගෙන තිබේ.

ඉහත කාලය තුළ වසරකට විභාගයට පෙනී සිට ඇති සාමාන්‍ය ගණන 169 දෙනෙකු වුවත්, මේ වසරේදී (2017) මෙම විභාගයට 598 දෙනෙකු පෙනී සිට ඇත. මෙයින් පෙනෙන්නේ විදෙස් වෛද්‍ය උපාධි ලබා ලංකාවට ආපසු පැමිණෙන ගණන පසුගිය වසර කිහිපය තුළ විශාල ලෙස වැඩි වී ඇති බවයි. විභාගය අසමත්ව නැවත පෙනී සිටින්නන් විශාල පිරිසක්ද මේ අතර සිටින බව සිතිය හැකිය.

උපාධිය ලබාගත් රට මෙම විභාගය සමත් වීමට ඇති හැකියාව පිළිබඳ නිර්ණායකයක් බව පෙනෙන්නට නැත.



Sunday, November 13, 2016

අයවැය නව නිෂ්පාදනය- නාට්‍ය විචාරයක්

අයවැය නාට්‍යයේ අළුත් නිෂ්පාදනය පාර්ලිමේන්තුවේදී රඟදැක්විණි. වෙනදා වගේම මුදල් අමාත්‍යාංශයේ නිලධාරීන් විසින් පිටපත ලියා තිබුණු අතර මුදල් ඇමතිවරයා සුපුරුදු පරිදි දෙබස් වරද්දමින් ප්‍රධාන චරිතය රඟපෑවේය. ඉකොනොමැට්ටා ආර්ථික විද්‍යාව මිස නාට්‍ය විචාරය හදාරා නැතත් මේ නාට්‍යය ගැන මොනවා හෝ නොලියාම බැරිය.

ප්‍රේක්ෂකයින්ගේ විසිල් බලාගෙන පිටපතට එකතු කර ඇති මුං ඇට, කඩල ජෝක් කෑලි වලින් අවධානය බිඳ නොගෙන අපි කෙලින්ම නාට්‍යයේ මූලික තේමාවට යමු.

රාජ්‍ය අයවැයක මූලික අරමුණ එළඹෙන වසරේ රජයේ ආදායම් වියදම් ඇස්තමේන්තු ඉදිරිපත් කිරීමයි. පහත ඇත්තේ අයවැයේ හරය වන රජයේ ආදායම් වියදම් වල සාරාංශයයි.



මුදල් ඇමතිවරයා විසින් පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර ඇති අයවැය ඇස්තමේන්තු අනුව එළඹෙන 2017 වසරේදී රජයේ ආදායම මේ වසරට සාපේක්ෂව 26.5%කින් වැඩි වනු ඇත. මේ අනුව, බදු ආදායම 27.2%කින්ද, අනෙකුත් ආදායම් හා ප්‍රදාන 22.6%කින්ද වැඩි වීමට නියමිතය.

ආදායම 26.5%කින් වැඩි වෙද්දී රජය සිය වියදම් වැඩි කිරීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ 17%කින් පමණි. එයින්ද, පුනරාවර්තන වියදම් 9.9%කින් සුළුවෙන් වැඩි වන්නට ඉඩ හැරෙනු ඇති අතර ප්‍රාග්ධන වියදම් 41.6%කින් වැඩි කෙරෙනු ඇත. මේ අතරින් අධ්‍යාපනය හා සෞඛ්‍යය වෙනුවෙන් කෙරෙන ආයෝජන 22.6%කින්ද, යටිතලපහසුකම් ආයෝජන 47.3%කින්ද වැඩි කෙරෙනු ඇත. මෙසේ පුනරාවර්තන වියදම් සීමා කර ප්‍රාග්ධන ආයෝජන වැඩි කිරීම නිසා ඉදිරි වසර වලදී රජයේ ආදායම් වැඩිවී අයවැය හිඟය ක්‍රමයෙන් අඩුවනු ඇත.

බැලූ බැල්මට අයවැයේ මූලික ආකෘතියේ කියන්නට වැරැද්දක් නැත. එහෙත්, ප්‍රශ්නය තියෙන්නේ මේ සංඛ්‍යාලේඛණ තියෙන්නේ අයවැය නාට්‍ය පිටපතේ මිස සැබෑ ලෝකයේ නොවීමයි.

රාජ්‍ය ආදායම් 26.5%කින් වැඩි කර ගැනීම ප්‍රායෝගිකව ලඟා විය හැකි ඉලක්කයක් නොවේ. සාමාන්‍යයෙන් රටේ ආර්ථිකය වර්ධනය වන විට රජයේ ආදායම එම වේගයෙන් හෝ තරමක් වැඩි වේගයකින් වර්ධනය වේ. මේ අනුව, රජයේ ආදායමේ 5-6% ප්‍රමාණයේ වර්ධනයක් සිදු වනු ඇත. එමෙන්ම, උද්ධමනය හේතුවෙන් මිල මට්ටම් ඉහළ යන විට එයට අනුපාතිකව හෝ තරමක් අඩු වේගයකින් රජයේ ආදායම් ඉහළ යයි. මෙයද එක් කළ විට 10%ක පමණ ආදායම් වර්ධනයක් ලබා ගැනීම අසීරු කටයුත්තක් නොවේ. බදු ඉහල දැමීම මඟින් මේ ප්‍රතිශතය තවත් තරමක් වැඩි කර ගත හැකිවුවත්, 26.5% මට්ටමට යාම හිතන තරම් පහසු කරුණක් නොවේ.

ලංකාවේ බදු බොහොමයක්ම වක්‍ර බදුය. මේ බදු වැඩි කරන විට ඉල්ලුම අඩුවන නිසා බදු වැඩි කරන අනුපාතයෙන්ම බදු ආදායම් වැඩි නොවේ. ඕනෑවට වඩා බදු වැඩි කළොත් බදු ආදායම අඩු වන්නට වුවද පුළුවන. ප්‍රායෝගිකව රජයේ ආදායම් වැඩි වේයැයි සිතිය හැක්කේ 10-12% පමණ ප්‍රමාණයකිනි. එසේනම්, අයවැය හිඟය අපේක්ෂිත මට්ටමේ පවත්වාගනිමින් ඇස්තමේන්තුගත වියදම් ඒ අයුරින්ම කළ නොහැකි නිසා ඒ වියදම් වලින් කොටසක් කපන්නට සිදු වනු ඇත. මෙසේ කිරීමේදී, ප්‍රායෝගිකව කතුරට අහුවෙන්නේ නාස්තිකාර පුනරාවර්තන වියදම් නොවේ. කිසියම් හෝ අනාගත ප්‍රතිලාභයක් ලබාදෙන ප්‍රාග්ධන වියදම්ය. මෙය අද ඊයේ නොව වසර ගණනාවක් තිස්සේම ලංකාවේ සිදුවන දෙයකි.

මුදල් ඇමති වසරකට වරක් අයවැය ඇස්තමේන්තු ඉදිරිපත් කරයි. නාට්‍ය විචාරකයෝ මේ යෝජනා විශ්ලේෂණය කරති. කෙසේ වුවද, ඒ යෝජනා කියන හැටියට ක්‍රියාත්මක නොවේ. කිසිවකු පසු විපරමක් නොකරති. ඊළඟ වසරේ නැවතත් මේ දෙයම සිදු වේ.

පහතින් ඇත්තේ 2015 නොවැම්බරයේදී වත්මන් මුදල් ඇමති වරයා විසින් ඉදිරිපත් කළ 2016 වසර සඳහා වූ රාජ්‍ය ආදායම් වියදම් ඇස්තමේන්තු හා එම ඇස්තමේන්තු 2016 නොවැම්බර් වන විට වෙනස් වී ඇති ආකාරයයි. සෑම වසරකම සිදුවන මේ දෙය මෙවරද එසේම සිදුවන්නට ලොකු ඉඩක් තිබේ. 



මේ වසරේ රජයේ ආදායම 38.5%කින් වැඩිවනු ඇතැයි 2015 නොවැම්බර් අයවැය කතාවේදී කියවුණත් වසරකට පසු කියන විදිහට ආදායම වැඩිවීමට නියමිතව ඇත්තේ 9.4%කින් පමණි. මුල් ඇස්තමේන්තුවට සාපේක්ෂව රජයේ ආදායම 19%කින් අඩු වී ඇත. එසේනම්, වියදමද අඩු නොකර නොහැක. කෙසේ වුවද, වියදම අඩුවන්නේ 16.5%කින් පමණි. එයින්ද, පුනරාවර්තන වියදම් අඩුවන්නේ මුල් ඇස්තමේන්තුවට වඩා 4.5%කින් පමණි. ප්‍රාග්ධන වියදම් 42.4%කින් අඩු වී ඇති අතර අධ්‍යාපනය හා සෞඛ්‍යය වෙනුවෙන් ආයෝජනය කර ඇත්තේ මුලින් කිවු ගණනට වඩා 45.2%ක් අඩුවෙනි. යටිතලපහසුකම් ආයෝජනද 41.5%කින් අඩු වී ඇත. එසේනම්, ලබන වසරේදී කියන විදිහටම කටයුතු සිදුවෙයිද?

නාට්‍ය පිටපතක් පමණක්ම වන ලංකාවේ අයවැය ගැන කතා කරන්නට කාලය යෙදවීමත් තේරුමක් නැති වැඩකි.


(Image: http://www.asiantribune.com/node/88206)

Sunday, October 2, 2016

අධ්‍යාපනය සුබසාධනය කළ යුත්තේ ඇයි?

නිදහස් වෙළඳපොළ ක්‍රමය යටතේ සාමාන්‍යයෙන් පුද්ගලයෙකුගේ නිදහස් තේරීමක් යනු ඔහුට හෝ ඇයට වඩාත්ම හොඳ තීරණයයි. එය එසේ වන්නේ සාමාන්‍යයෙන් කෙනෙකුට වඩාත්ම හොඳ තේරීම එම පුද්ගලයාට වඩා හොඳින් වෙනත් පුද්ගලයෙකු නොදන්නා බැවිනි. ඒ නිසා කිසියම් වෙළඳපොළක නිදහස් සමතුලිතතාවයට බාධා නොකළ තරමට සමස්තයක් ලෙස සියළු පාර්ශ්වයන්ගේ යහපත උපරිමයක් වන සමතුලිතතාවයක් ඇති වේ. මිල පාලනය, නියාමනය, බදු හෝ සුබසාධනය මඟින් බොහෝ විට සිදුවන්නේ ඉහත ප්‍රසස්ථ තත්ත්වයෙන් මේ සමතුලිතතාවය අපගමනය වීමයි.

කෙසේ වුවද, පාරිභෝගිකයෙකුට තේරීමක් ඇති ඇතැම් වෙළඳපොළවල් වල මේ සාමාන්‍ය තත්ත්වයට වඩා සුවිශේෂී තත්ත්වයක් තිබෙන්නට පුළුවන. අධ්‍යාපනය හා සෞඛ්‍යය යනු එවැනි වෙළඳපොළවල් දෙකකි.

අප වෙළඳපොළෙන් කෙසෙල්ගෙඩියක් හෝ පොල් ගෙඩියක් ගන්නා විට අප ගෙවන මිලට අපට ලැබෙන දෙය ගැන අපට හොඳ අවබෝධයක් තිබේ. ඇඳුමක් තෝරන විට යමෙකු කැමති පාට හෝ මෝස්තරය වඩා හොඳින් දන්නේ එය විකුණන වෙළෙන්දා නොව මිල දී ගන්නා පාරිභෝගිකයාය. මේ වෙළඳපොළවල් වල තොරතුරු අසමමිතිය විශාල ප්‍රශ්නයක් නොවේ.

අප මූලික අධ්‍යාපනය හෝ සෞඛ්‍යය හා අදාළ මිල දී ගැනීම් කරන විට මේ තත්ත්වය බොහෝ විට වෙනස් වේ. මෙහිදී යමෙකුට වඩාත්ම හොඳ තේරීම පාරිභෝගිකයාට වඩා හොඳින් සැපයුම්කරු දැන සිටීමේ ඉඩකඩ ඉතා විශාලය. වඩා හොඳ "දැනුම" ගැන ගුරුවරයා තරමට ශිෂ්‍යයෙකු නොදනී. එමෙන්ම, වඩා හොඳ "ප්‍රතිකාරය" ගැන තබා "ප්‍රතිකාර ගත යුතු රෝගය" ගැන වුවද බොහෝ විට රෝගියාට වඩා හොඳින් වෛද්‍යවරයා දනී. මේ තොරතුරු අසමමිතියෙන් ප්‍රයෝජන ගෙන සිය පාරිභෝගිකයා "රවටා" මූල්‍ය හෝ මූල්‍යමය නොවන වාසියක් ලබා ගැනීමේ හැකියාව ගුරුවරයෙකු හෝ වෛද්‍යවරයෙකු සතුව තිබේ. ගුරුවරුන්ගේ හා වෛද්‍යවරුන්ගේ ආචාර ධර්ම ගැන කෙරෙන කතිකාවන් අනෙක් ක්ෂේත්‍ර වලට වඩා වැඩි වන්නේ ඒ නිසාය. කෙසේ වුවද, සැපයුම්කරුවන් අතර තරඟය වැඩි වූ තරමට මේ හැකියාව අඩු වේ. මේ කරුණ යම් තරමකට බැංකු හා මූල්‍ය සේවා ක්ෂේත්‍රයටද අදාළය. බොහෝ රටවල අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍යය හා මූල්‍ය සේවා සැපයීම නියාමනයකට ලක් කෙරෙනේ ඒ නිසාය.

අධ්‍යාපනය හා විශේෂයෙන්ම හා යම් තරමකට සෞඛ්‍යය හා අදාළ තවත් ගැටළුවක් තිබේ. අධ්‍යාපනය තනිකරම  පෞද්ගලික ආයෝජනයක් වූ විට යමෙකු ඒ සඳහා ආයෝජනය කරන්නේ තමන්ගේ අපේක්ෂිත අනාගත ආර්ථික ප්‍රතිලාභ වැය කෙරෙන පිරිවැයට සමාන වන මට්ටම දක්වා පමණි. එහෙත්, මේ මට්ටම සමාජයක් ලෙස ගත් විට ප්‍රසස්ථ ආයෝජන මට්ටම නොවේ. එක් පුද්ගලයෙකුගේ අධ්‍යාපන මට්ටම ඉහළ ගිය විට එහි ප්‍රතිඵල ඔහුට හෝ ඇයට සම්බන්ධයක් නැති අය ඇතුළු තවත් බොහෝ පිරිසකට ලැබේ. උදාහරණයක් ලෙස වෙනත් අයට ලැබෙන මේ වාසි අතර කණ්ඩායම් ලෙස කරන කටයුතු වල කාර්යක්ෂමතාවය වැඩි වීම, අපරාධ අඩු වීම නිසා සමාජය වඩා සුරක්ෂිත වීම වැනි දේ දැක්විය හැකිය. සෞඛ්‍යය හා අදාළවනම් ලෙඩ රෝග පැතිරීම අඩුවීම නිසා ඇතැම් බෝවන රෝග වැළඳීමේ ඉඩකඩ අඩුවීම මෙසේ වෙනත් අයට ලැබෙන වාසියකි.

මෙසේ වෙනත් අයට 'නොමිලේ' ලැබෙන ප්‍රතිලාභ වෙනුවෙන් නිදහස් වෙළඳපොළ ක්‍රමයක් යටතේ ඒ අය මිලක් ගෙවන්නේ නැත. ඒ නිසා, අධ්‍යාපනය සඳහා නිදහස් වෙළඳපොළක සිදුකෙරෙන ආයෝජන පුද්ගලයෙකු සඳහා ප්‍රසස්ථ මට්ටම වුවත් සමස්ථ සමාජයම සැලකූ විට ප්‍රසස්ථ මට්ටම නොවේ. අධ්‍යාපනය කිසියම් මට්ටමකට සුබසාධනය කිරීම මේ ප්‍රශ්නයට විසඳුමකි.

කෙසේවුවද, නිසි හැදෑරීමකින් අනතුරුව ඉහත මූලධර්මය අනුව ප්‍රසස්ථ මට්ටමට අධ්‍යාපනය සුබසාධනය කළ විට එම ආයෝජනය නැවත අය කර ගැනීම ගැටළුවක් වන්නේ නැත. ක්‍රමය තුළ ස්වයංක්‍රීයවම අදාළ ප්‍රතිලාභ සමාජයට ලැබේ. ඒ නිසා, ඔබ නොමිලේ ලබාගත් දෙය වෙනුවෙන් යමක් කළ යුතුයැයි කිසිවකුට මතක් කරන්නට අවශ්‍ය නොවේ. සුබසාධනයේ වාසිය ලබා ගන්නා අයෙකු පසුකාලීනව කෙතෙක් ආත්මාර්ථකාමී ලෙස ක්‍රියා කළද සමාජයට මේ වාසි නොලැබී නොයයි.

යම් හෙයකින් එය එසේ සිදු නොවේනම්, එයින් පෙනෙන්නේ සුබසාධන ආකෘතියේ කිසියම් වරදක් ඇති බවයි. එමෙන්ම, සුබසාධන බරපැන වැටෙන්නේ සමස්ථ සමාජයේ උරමත බැවින් එය සමාජයට වාසිදායකනම් සමාජය විසින් එම පිරිවැය නොදැරෙන්නට හේතුවක් නැත. ඒ නිසා, අධ්‍යාපනය සුබසාධනය කළ යුත්තේ ඇයි යන කරුණ සමාජයට කරුණු සහිතව (සංඛ්‍යාත්මක විශ්ලේෂණයන් සමඟ) පෙන්වාදීම සුබසාධනය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින අයට කළ හැකි වඩා ප්‍රතිඵලදායක කටයුත්තකි.


(Image: www.sundaytimes.lk)